Het Club Social van Bofill in Calpe: de geschiedenis van La Manzanera

Wie in Calpe het rode doolhof van La Muralla Roja heeft gezien, kent het bekendste gebouw van de urbanisatie La Manzanera. Minder mensen weten dat er onderaan de klif, vlak bij het water, nog een gebouw van hetzelfde project staat.

Dat is het Club Social: ooit een zwembad met bar boven de zee, daarna jarenlang verlaten, en op zondag 1 november 2026 stortte het dak in.

Dit is het verhaal van dat gebouw, van de urbanisatie eromheen, en van de juridische strijd die er nu over wordt gevoerd. Plus wat je er vandaag wel en niet kunt zien.

La Manzanera: hoe de urbanisatie ontstond

Het begon begin jaren zestig, uit de band tussen de familie die de grond bezat en Emilio Bofill, de vader van de architect. Zijn zoon Ricardo Bofill zou er de naam aan verbinden die het project beroemd maakte.

La Manzanera is geen enkel gebouw maar een reeks. Binnen het project vallen Plexus, Xanadú, La Muralla Roja, de villa’s en het Anfiteatro. Wie Calpe alleen van de Peñón en de stranden kent, loopt zonder het te weten langs een van de bekendste architectuurverzamelingen van de Spaanse kust.

Belangrijk om te weten voordat je gaat: dit zijn woningen. Mensen wonen er. Je kunt de gevels vanaf de openbare weg bekijken, maar het is geen museum en je loopt er niet zomaar binnen.

Het Club Social: wat er stond

In oktober 1969 kreeg Natalia Ortenbach, lid van de familie die La Manzanera bezat, een concessie voor twintig jaar op 1.525 vierkante meter zona marítimo-terrestre: de strook tussen land en zee die in Spanje van de staat is.

Wat daar verrees, lag onderaan de klif, praktisch aan het water. Volgens de beschrijving van de concessie ging het om:

• een zwembad van twintig bij zes meter
• een bar en zonneterrassen
• duikplanken en directe toegang tot zee
• twee houten platforms die in de winter werden gedemonteerd, en een trap naar het water

De bouw wordt door gids Montse Lebrero gedateerd op ongeveer 1969 tot 1970. Een exact bouwjaar is niet gedocumenteerd.

Een detail dat nu ineens zwaar weegt: de concessie verplichtte tot vrije publieke toegang tot de zee. De trappen moesten open blijven en de wegen mochten niet worden afgesloten.

De boheemse reputatie, eerlijk gewogen

Over deze plek wordt gesproken als het trefpunt van de Europese bohème: intellectuelen, kunstenaars en schrijvers die in de jaren zestig en zeventig aan deze kust neerstreken.

Wij kunnen die reputatie niet hard maken en doen dat dus ook niet. In de bronnen die wij hebben kunnen lezen wordt geen enkele kunstenaar, schrijver of bezoeker bij naam genoemd. Wat er wel staat, is dat raadslid Marco Bittner sprak over “het boheemse leven en de films die daar zijn opgenomen”. Geen namen, geen filmtitels.

Dat is geen reden om het verhaal weg te laten, wel om het te plaatsen. De plek was bedoeld als ontmoetingsplaats voor de bewoners en bezoekers van La Manzanera en voor badgasten, en volgens de berichtgeving kwamen ook de dorpelingen er geregeld.

Wie meer wil weten over hoe Calpe in die jaren veranderde, kan terecht bij de tentoonstelling over een eeuw toerisme in Calpe waar we eerder over schreven.

Verval, de kustwet en een sloopbevel

Met de jaren raakte de ruimte in verval. Er is ook een brand geweest, maar in welk jaar staat in geen van de bronnen.

De gemeente probeert er al lang iets mee. In 2016 ging het om een pasarela en kustherstel. In 2021 liet Calp dat plan los en vroeg het ministerie om een concessie voor cultureel, wetenschappelijk en educatief gebruik. In 2023 klaagde de toenmalige wethouder Ruimtelijke Ordening over het uitblijven van een rapport waar de gemeente sinds begin 2022 op wachtte. In maart 2026 reisde de gemeente naar Madrid.

En toen kwam, in november 2026, de beslissing van de Dirección General de Costas: de concessie wordt definitief ingetrokken en de gemeente moet het gebouw op eigen kosten slopen. Burgemeester Ana Sala noemde dat onaanvaardbaar. De beslissing is aangevochten.

Het gebouw heeft geen beschermde status. Het is geen Bien de Interés Cultural en staat op geen monumentenlijst. Raadsleden hebben gezegd dat ze daarnaar streven, maar zover is het niet.

Het dak stort in

Op zondag 1 november 2026 kwam het dak naar beneden. Omwonenden hoorden een harde klap. Er raakte niemand gewond, want er was op dat moment niemand binnen.

Dat had anders kunnen aflopen. Volgens raadslid José Ortega hadden er de avond ervoor, op Halloween, mensen op het dak gestaan, ondanks het verbod.

De lokale politie zette de toegangswegen af. Op maandag 2 november sloot de gemeente een noodcontract voor het afzetten van het terrein en het stutten van de overgebleven muren, en opende zij een nieuw dossier om de procedure opnieuw te starten.

Wat dat voor jou betekent: het gebouw en het getroffen deel van de baai zijn dicht. Er geldt een toegangsverbod omdat de constructie in ruïneuze staat verkeert en er nog meer kan vallen. Een einddatum is niet gegeven.

Wat je nu wel kunt zien

Het Club Social zelf valt af. De rest van La Manzanera staat er nog.

La Muralla Roja is het beeld dat iedereen kent: de rode en blauwe trappen en binnenplaatsen boven de zee. Vanaf de openbare weg zie je de buitenkant goed. Het zijn appartementen, dus binnendoor lopen en op de daken klimmen is niet de bedoeling, hoe vaak je het op foto’s ook ziet.

Xanadú staat ernaast en is in dezelfde taal gebouwd, compacter en getrapter.

Het Anfiteatro en de villa’s horen bij hetzelfde project en liggen in de omgeving.

Een goede combinatie voor een dag: eerst La Manzanera van buiten, daarna het oude centrum van Calpe, dat een heel andere kant van dezelfde stad laat zien. Wat er verder in de maand te doen is, staat in de Costa Blanca in november.

Veelgestelde vragen

Kan ik het Club Social bezoeken? Nee. Het gebouw en het getroffen deel van de baai zijn afgezet wegens instortingsgevaar.

Wordt het gesloopt? Dat is wat Costas eist. De gemeente heeft dat besluit aangevochten en wil het gebouw juist behouden. De uitkomst is open.

Is het een monument? Nee. Het heeft geen BIC-status en staat op geen lijst.

Wie heeft het ontworpen? De bronnen schrijven het toe aan Ricardo Bofill, als onderdeel van La Manzanera. Wie precies de tekening van dit ene gebouw maakte, staat er niet bij.

Welke beroemdheden kwamen er? Dat kunnen wij niet zeggen. Geen van de bronnen die wij konden lezen noemt een naam.

Mag ik La Muralla Roja binnen? Het zijn particuliere woningen. Kijken vanaf de weg mag, naar binnen gaan niet.

Wanneer is het gebouwd? Ongeveer tussen 1969 en 1970, volgens een lokale gids. Een exact jaar is niet vastgelegd.

Over de auteurMilo Schuijt

Milo Schuijt is ondernemer en dj aan de Costa Blanca. De plekken waarover hij schrijft, kent hij uit zijn eigen agenda: hij woont, werkt en draait er.